Enfeksiyon ve İltihabi Ortopedik Hastalıklar

Kemik ve eklemde kızarıklık, şişlik, ateş varsa ciddiye alınmalıdır. Vücudun kemik, eklem ve yumuşak dokularını etkileyen enfeksiyon ve iltihabi hastalıklar, zamanında tedavi edilmediğinde kalıcı hasar bırakabilir. Bu hastalıklar bakteriyel bir enfeksiyonla gelişebileceği gibi, bağışıklık sistemiyle ilgili (romatizmal) nedenlerle de oluşabilir.

1. Enfeksiyon Nedir, İltihap Nedir?

• Enfeksiyon: Bakteri, virüs veya mantar gibi mikroorganizmaların vücuda girerek hastalık oluşturmasıdır.
• İltihap (inflamasyon): Bağışıklık sisteminin bu zararlılara veya içsel bozukluklara karşı verdiği tepkidir.

Özetle:
Her iltihap enfeksiyon değildir.
Ama her enfeksiyon iltihap oluşturabilir.

2. En Sık Görülen Ortopedik Enfeksiyonlar

a) Osteomyelit (Kemik İltihabı)

Kemik dokusunun enfeksiyonudur. Genellikle bakteriler (özellikle Staphylococcus aureus) neden olur. Çocuklarda daha sık görülür, erişkinde ise travma veya cerrahi sonrası gelişebilir.

b) Septik Artrit (Eklem Enfeksiyonu)

Bakterilerin eklem boşluğuna ulaşarak iltihap oluşturmasıdır. En sık kalça, diz ve omuz ekleminde görülür. Hızla müdahale edilmezse eklem tahribatına yol açabilir.

c) Protez Enfeksiyonları

Diz ve kalça protezleri sonrası gelişebilir. En ciddi komplikasyonlardan biridir. Erken dönemde fark edilirse protezi koruyarak tedavi mümkün olabilir. Geç dönemde genellikle protezin çıkarılması ve yeniden takılması (revizyon cerrahisi) gerekir.

d) Yumuşak Doku Enfeksiyonları (Abse, Selülit)

Deri altı veya kas dokusunda bakteriyel enfeksiyon. Kızarıklık, ısı artışı, hassasiyetle kendini gösterir. Bazı durumlarda cerrahi müdahale gerekebilir.

3. Romatizmal (İltihabi) Ortopedik Hastalıklar

Bu hastalıklar enfeksiyonla değil, bağışıklık sisteminin yanlış çalışmasıyla oluşan kronik iltihaplı hastalıklardır.

• Romatoid Artrit: Küçük eklemlerde çift taraflı tutulum. Sabah tutukluğu ve şişlik tipiktir.
• Ankilozan Spondilit: Omurga ve sakroiliak eklemleri etkiler. Özellikle genç erkeklerde sabah sertliği ve bel ağrısı yapar.
• Gut Hastalığı: Ürik asit kristallerinin birikmesi sonucu, genellikle ayak başparmağında ani, şiddetli ağrı.
• Psöriyatik Artrit / Lupus / Diğer Otoimmün Hastalıklar: Cilt hastalıklarıyla (örneğin sedef) birlikte görülebilir.

Not: Bu hastalıklarda ortopedi uzmanı ve romatolog birlikte çalışır.

4. Belirtiler Nelerdir?

Enfeksiyon Belirtileri:

• Yüksek ateş
• Şiddetli eklem/kas ağrısı
• Şişlik ve kızarıklık
• Hareket kısıtlılığı
• Ameliyat bölgesinde akıntı veya ısı artışı

İltihabi (Romatizmal) Hastalık Belirtileri:

• Sabah tutukluğu
• Simetrik eklem ağrıları
• Kronik yorgunluk
• Göz, cilt veya iç organ tutulumu

5. Tanı Yöntemleri

• Fizik muayene
• Kan testleri: CRP, sedimentasyon, beyaz küre
• Eklem sıvısı analizi (artrosentez)
• Röntgen / MR / Ultrason
• Kemik sintigrafisi
• Mikrobiyolojik kültürler
• Romatolojik testler (RF, Anti-CCP, HLA-B27, ANA…)

6. Tedavi Yöntemleri

Enfeksiyonlarda:

• İstirahat ve sıvı desteği
• Uygun antibiyotik tedavisi
• Gerekirse cerrahi debridman
• Protez enfeksiyonlarında revizyon cerrahisi
• Lokal antibiyotik veya PRP uygulamaları

İltihabi Romatizmal Hastalıklarda:

• Romatoloji ile planlanan ilaç tedavisi (bağışıklık baskılayıcılar, kortizon)
• Fizik tedavi ve egzersiz
• Eklem koruyucu önlemler
• İleri evrede eklem protezi cerrahisi

7. Ne Zaman Ortopedi Uzmanına Başvurmalısınız?

• Kızarıklık, şişlik, ısı artışı varsa
• Ateşle birlikte eklem/kas ağrısı başladıysa
• Ameliyat bölgesinden akıntı geliyorsa
• Sabahları elleriniz ya da sırtınız tutuluyorsa
• Eklem hareketleriniz azaldıysa
• “Romatizma olabilir mi?” diye düşünüyorsanız

Erken müdahale, kalıcı hasarı önler.