Genel Bilgilendirme

Kol ve omuz bölgesi, düşme ve çarpmalara bağlı olarak en sık kırık gelişen bölgelerden biridir. Özellikle yaşlılarda düşmeye bağlı, gençlerde ise travma ve spor kazalarına bağlı kırıklar sık görülür.

Klavikula (Köprücük Kemiği) Kırıkları

Nedir?

Omuzun ön kısmındaki köprücük kemiği, direkt düşmelerde sık kırılan kemiklerden biridir. Çocuk ve gençlerde oldukça yaygındır.

Belirtiler:

• Omuz ön kısmında şişlik ve şekil bozukluğu
• Kol hareketiyle artan ağrı
• Sert temasla hissedilen çıtırtı hissi

Tedavi:

• Hafif, ayrılmamış kırıklarda kol askısı + istirahat
• Ciddi yer değiştirmiş kırıklarda plak-vida ile cerrahi sabitleme

Proksimal Humerus (Kol Kemiği Üst Ucu) Kırıkları

Nedir?

Özellikle yaşlı bireylerde düşme sonrası gelişen, omuz hareketlerini kısıtlayan kırıklardır.

Belirtiler:

• Omuzda ani ağrı ve hareket kısıtlılığı
• Şişlik, morarma
• Kolu yukarı kaldıramama

Tedavi:

• Basit kırıklarda kol askısı ve fizik tedavi
• Çok parçalı veya yer değiştirmiş kırıklarda cerrahi (plak, vida veya omuz protezi)

Humerus Diafiz (Kol Kemiği Ortası) Kırıkları

Nedir?

Direkt darbe veya yüksek enerjili travmalarda kol kemiğinin orta kısmında meydana gelir. Bazen beraberinde sinir yaralanması (özellikle radial sinir) olabilir.

Belirtiler:

• Kolda şiddetli ağrı, şekil bozukluğu
• Bilek düşüklüğü (radial sinir hasarı varsa)
• Hareketle artan ağrı

Tedavi:

• Kırık tipine göre alçı, brace (fonksiyonel ortez) veya cerrahi (çivi, plak)
• Sinir hasarı varsa nörolojik takip gerekebilir

Omuz Çıkığı ile Birlikte Olan Kırıklar (Kırıklı-Çıkıklar)

Nedir?

Omuz çıkarken beraberinde kemik yapılarda da kırık oluşmasıdır. Özellikle genç erkeklerde spor kazaları ve trafik kazaları sonrası sık görülür.

Belirtiler:

• Şiddetli omuz ağrısı
• Hareket ettirememe, omuzda şekil bozukluğu
• Nörovasküler sorunlar olabilir

Tedavi:

• Hemen çıkığın yerine oturtulması (redüksiyon)
• Kırık tipine göre cerrahi planlama (labrum onarımı, vida-plak uygulaması)

Glenoid Kırığı (Omuz Eklemi Soket Kırığı)

Nedir?

Glenoid, omuz eklemini oluşturan kürek kemiğinin yuvarlak eklem yüzüdür. Glenoid kırıkları genellikle omuz çıkığı ile birlikte veya direkt omuz travmalarında oluşur. Eklem yüzünde hasar oluşturabileceği için dikkatle ele alınması gereken bir kırık türüdür.

Kimlerde görülür?

• Yüksekten düşenlerde
• Trafik kazaları sonrası
• Omuz çıkığı yaşayan sporcularda

Belirtiler:

• Omuzda ani şiddetli ağrı
• Hareket ettirememe
• Şekil bozukluğu ve omuzda boşluk hissi
• Takılma, çıtırtı hissi (eklem içi kırık varsa)

Tanı:

• Röntgen ile saptanabilir ancak detaylı değerlendirme için BT (bilgisayarlı tomografi) gerekebilir
• Bazı durumlarda MR ile yumuşak doku (labrum) hasarı da değerlendirilir

Tedavi:

• Yer değiştirmemiş kırıklar: Kol askısı ve fizik tedavi
• Yer değiştirmiş veya ekleme uzanan kırıklar: Artroskopik veya açık cerrahiyle plak-vida uygulaması
• Labrum yırtığı eşlik ediyorsa: Aynı seansta onarım yapılabilir

Dikkat:

Uygun tedavi edilmediğinde ileride omuzda kireçlenme (artroz) gelişebilir. Cerrahi sonrası omuz hareket açıklığının korunması için fizik tedavi şarttır.

Dirsek ve Omuz Travmalarında Sinir ve Damar Zedelenmesi

Dikkat edilmesi gerekenler:

• Özellikle klavikula ve humerus kırıklarında sinir-damar takibi çok önemlidir
• Kol rengi, sıcaklığı, nabzı ve hissetme durumu kontrol edilmelidir
• Erken fark edilmezse kalıcı hasarlar oluşabilir

Genel Tedavi Yaklaşımı

• Röntgen ile tanı konur, bazı durumlarda BT veya MR gerekebilir
• Yer değiştirme miktarına, kırık tipine ve hastanın yaşına göre tedavi planlanır
• Fizik tedavi süreci çok önemlidir — özellikle omuz hareket açıklığını korumak için